Dit project is afgerond. De opgeleverde standaard is opgenomen in de database GGZ Standaarden.

Aanleiding

Geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen hebben een centrale plaats in de behandeling van psychiatrische aandoeningen en de uitgebreide literatuur met duizenden trials laat zien hoe effectief deze geneesmiddelen kunnen zijn bij de juiste indicatie. Ze kunnen helaas ook zowel objectieve, lichamelijke als subjectieve neveneffecten veroorzaken. Voor de leesbaarheid zullen wij vanaf hier subjectieve en objectieve neveneffecten (bijwerkingen) gezamenlijk aanduiden met de term ‘bijwerkingen’ door geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen. Deze bijwerkingen kunnen:

  • de kwaliteit van leven van de patiënt negatief beïnvloeden;
  • voor de patiënt een reden zijn om te stoppen met deze geneesmiddelen;
  • leiden tot ernstige somatische complicaties en vroegtijdig overlijden. Bovendien hebben patiënten met psychiatrische aandoeningen meer somatische comorbiditeit dan de algemene bevolking.

Het betrouwbaar en valide afwegen van baten en lasten bij het gebruik van geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen moet in de nabije toekomst gerealiseerd worden, bij voorkeur op basis van meetbare parameters en (farmaco)epidemiologische gegevens over risicofactoren.

Doelstelling

De tijd is nu aangebroken voor één Generieke module Bijwerkingen; Preventie, monitoring en behandeling van bijwerkingen door geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen. Deze generieke module:

  • wordt in 29 maanden samengesteld en verspreid;
  • heeft betrekking op alle patiënten (binnen/buiten de ggz) die geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen (gaan) gebruiken;
  • zet patiënt-empowerment centraal;
  • heeft betrekking op vijf groepen geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen: antidepressiva, antipsychotica, benzodiazepines, lithium, en stemmingsstabilisatoren;
  • geeft aanbevelingen voor zorgprofessionals, patiënten en familie/vrienden, die makkelijk te vertalen zijn naar klinische praktijk;
  • bevat evidence-based, haalbare, acceptabele aanbevelingen voor de detectie, behandeling, monitoring en preventie van bijwerkingen door geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen en -indien noodzakelijk- uitgesplitst naar leeftijdscategorieën en geslacht;
  • leidt naar verwachting tot een eerdere onderkenning van somatische comorbiditeit door geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen, afname van de ernst en de zorgkosten van potentieel gevaarlijke complicaties en toename van de kwaliteit van leven;
  • bevordert personalized mental health (passender, patiëntvriendelijker, goedkoper, en efficiënter) en biedt handvatten aan het zorgveld (binnen/buiten de ggz) voor een betere, veiliger en goedkopere zorg.

Verwachte resultaten

  • Systematische reviews over bijwerkingen (detectie, behandeling, monitoring, preventie) voor de vijf groepen geneesmiddelen voor psychiatrische aandoeningen.
  • Verslagen van consensusbijeenkomsten van elke werkgroep.
  • Samenvatting van de peer-review-commentaren op de Generieke module Bijwerkingen.
  • Levering van de Generieke module Bijwerkingen.
  • SWOT-analyse via de praktijktest van de Generieke module Bijwerkingen.
  • Verwijzing naar de Generieke module Bijwerkingen in de stoornis-specifieke multidisciplinaire richtlijnen en zorgstandaarden.
  • Indicatoren voor de implementatie en uitkomsten van Generieke module Bijwerkingen.
  • Aanbevelingen voor het up-to-date houden van de Generieke module Bijwerkingen.

Werkwijze

  • Fase 1: De projectgroep stelt vijf werkgroepen samen voor de vijf geneesmiddelengroepen (voorzitter, patiëntvertegenwoordiger, verpleegkundig specialist, apotheker, huisarts, internist, en psychiaters (Volw./Kinder&Jeugd/Ouderen).
  • Fase 2: Elke werkgroep formuleert klinische vragen die systematische reviews zullen beantwoorden en een consensusdocument opleveren — met speciale aandacht patiënt-zelfmanagement en automatische kwaliteitsindicatoren.
  • Fase 3: DELPHI-panels, multidisciplinaire richtlijncommissies, externe referenten en potentiële gebruikers geven suggesties voor Generieke module Bijwerkingen versie 2.0.
  • Fase 4: De projectgroep zet een praktijktest van de Generieke module Bijwerkingen uit bij GGZ Centraal en GGZ Drenthe.
  • Fase 5: De projectgroep geeft de definitieve Generieke module Bijwerkingen uit en verspreidt deze (ook digitaal) via symposia, congressen en inbedding in het landelijk onderwijs.